Auteurswet

Artikel 1 van de Auteurswet (1912)

Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet.”
Een koor of zanggroep dat repeteert of optreedt met gebruik van beschermd zangrepertoire, is daarvoor jaarlijks een wettelijke vergoeding verschuldigd. Dat is geregeld in de Auteurswet. Door middel van een aantal internationale verdragen heeft deze bescherming een wereldwijde dekking.
Zo kunnen auteurs inkomsten vergaren uit hun werk en leven van hun creatieve beroep. Voor het voorbestaan van de (lichte) zangmuziek is het van belang dat ook BALK-leden dit intellectuele eigendom respecteren.
Het auteursrecht op een werk eindigt 70 jaar na het overlijden van de maker. Te rekenen vanaf 2019 is dus alle muziek van vóór 1949 rechtenvrij.
Als een arrangeur een arrangement maakt van een origineel muziekwerk, telt de leeftijd van de arrangeur.
Hieronder vind je informatie over de voorwaarden die gelden, wat er wel/niet onder het auteursrecht valt, en hoe je als koor/groep het beste kunt handelen.
Het auteursrecht bestaat voor zanggroepen uit vier onderdelen.
  1. Legale aankoop van muziek
Een zanggroep dient voor elke zanger een exemplaar te kopen. Dat kan bladmuziek op papier zijn, of digitaal, rechtstreeks besteld bij een uitgeverij of gekocht bij een muziekwinkel. Komen er leden bij, dan moeten aanvullende exemplaren worden gekocht (maar zie wel punt 4 over additioneel kopiëren). De uitgever heeft het exclusieve recht om de muziek te verkopen, en betaalt de auteurs (componist, tekstschrijver, arrangeur).
Onder aan de muziek staat meestal vermeld: © Copyright <uitgeversnaam, jaartal>. De bladmuziek is het exclusieve eigendom van de zanggroep en mag niet aan derden ter beschikking worden gesteld. Zingen van gratis verworven bladmuziek is in alle gevallen illegaal en betekent broodroof voor de auteurs.
  1. Ten gehore brengen van muziekstukken tijdens repetities en uitvoeringen
Hiervan int Buma (Bureau voor Muziek-Auteursrechten) de verplichte bijdrage en draagt deze wereldwijd af aan de rechthebbenden: componisten, arrangeurs en tekstdichters.
In Nederland hebben ruim 28.000 auteurs de exploitatie van hun rechten overgedragen aan Buma.
  1. Vermenigvuldigen en verspreiden van muziekopnamen
Het gaat daarbij om de verspreiding van muziek via geluidsdragers (zoals CD’s, sticks) en websites. Hiervan int Stemra (Stichting tot Exploitatie van Mechanische Reproductierechten voor Auteurs) de verplichte bijdrage.
  1. Additioneel kopiëren
Als een groep fotokopieën of prints wil maken van aangekochte muziek, of deze wil digitaliseren voor tablets of digitaal archief, dan is daarvoor een aanvullende licentie vereist.
Het gaat hier om daadwerkelijk additionele exemplaren. Deze licentie wordt sinds 2016 geïnd door FEMU (Federatie van Muziekuitgeverijen).
Rechtsvoorgangers van FEMU waren Musi©opy (tot 2011) en Stemra (van 2011 tot 2019).
Let wel: dit copyright geldt óók voor door muziekuitgeverijen uitgegeven ‘rechtenvrije’ muziek van componisten die al langer dan 70 jaar geleden overleden zijn.
Uitgebreidere informatie over het kopiëren van bladmuziek en de positie van FEMU vind je in de kennisbank van KNMO, de muziekkoepel voor instrumentale amateurmuziek in Nederland.
Ga daarvoor naar de website van KNMO.
Buma: collectief contract voor koren/groepen die bij BALK zijn aangesloten
BALK heeft voor de Buma-afdracht een collectief contract, waarbij BALK per aangesloten lid een bedrag aan Buma betaalt.
Dit zit in het contributiebedrag dat aangesloten groepen aan BALK betalen.
Het collectieve contract wordt door Koornetwerk Nederland (en vóór 2018 door zijn rechtsopvolger, de VNK) met Buma afgesloten namens alle grote korenbonden.
Daardoor is het aanzienlijk goedkoper dan wanneer koren rechtstreeks aan Buma betalen.
Onder het huidige collectieve Buma-contract is voor BALK-groepen de auteursrechtelijke bijdrage gedekt voor het ten gehore brengen van muziekstukken tijdens:repetities;
door een groep zelf georganiseerde uitvoeringen;
door of onder auspiciën van BALK georganiseerde festivals.
Uitzonderingen:
Een groep moet zelf met de Buma een aanvullende licentie regelen als het gaat om een (grootschalige) publieke uitvoering met professionals, vocalisten en instrumentalisten
als de gage cq uitkoopsom per professional hoger is dan € 1.000,00 (excl. btw),
het totaal aan gages/uitkoopsommen hoger is dan € 10.000,00 (excl. btw) uitkomt, en/of
een entreeprijs wordt geheven van meer dan € 25,00 (excl. btw).
Een groep kan deze aanvullende licentie regelen via de website van Buma/Stemra.
* Nodigt een andere organisatie jouw groep uit om op te treden, dan is de uitnodigende organisatie verplicht de Buma-afdracht te regelen, niet de uitgenodigde groep!!
* Check de website van Koornetwerk Nederland voor specifiekere informatie over de collectieve Buma-regeling http://www.koornetwerk.nl/bumastemra.html
Musicalproducties en – concerten
Bij producties van musicals, opera’s, operettes en dergelijke is er onderscheid tussen een concert met enkele liederen en een complete productie.
Een concert met verschillende losse liederen
Dit valt onder het Buma-contract van BALK.
Uitvoering van een complete productie
Dit heet ‘Groot recht’, loopt niet via BUMA en valt dus ook niet onder het Buma-contract.
Je regelt zelf de uitvoeringsrechten bij een auteursrechtenbureau dat de rechten van de componist(en) en tekstschrijvers vertegenwoordigt. Dit kan ook in het buitenland zijn. Zie voor verdere informatie het tabblad ‘Auteursrecht
 
– Groot recht’ op deze website.
Opgave uitgevoerd repertoire verplicht
Om de bedragen die BALK int eerlijk te kunnen verdelen onder de rechthebbenden, vraagt Buma aan groepen om bij te houden welk repertoire hoe vaak is gebruikt tijdens uitvoeringen in het voorgaande jaar.
Groepen ontvangen daarvoor jaarlijks een verzoek van Buma en kunnen via een gebruiksvriendelijke interface en een unieke inlogcode op de website van Buma/Stemra aangeven. Deze opgaven vormen vervolgens de basis voor de afrekening van Buma aan componisten, tekstdichters en bewerkers/arrangeurs.
BALK raadt groepen aan om aan dit verzoek van Buma gehoor te geven. Het is misschien een vervelende klus, maar zo komt het verschuldigde auteursrecht het meest eerlijk bij de rechthebbenden terecht.
Stemra: Openbaar maken van muziek via websites en geluidsdragers
Stemra vraagt een vergoeding voor het openbaar laten klinken van muziek langs elektronische weg. Dat richt zich met name op muziek die klinkt via radio/tv, in winkelcentra, etc. Maar het geldt ook voor groepen die b.v. CD’s of DVD’s uitbrengen, of muziek op de eigen website zetten (óók als dat op een beveiligde pagina staat voor de eigen leden.) BALK heeft hierover géén collectieve afspraken gemaakt met Stemra, omdat niet ieder koor CD/DVD-opnames uitbrengt en/of muziek openbaar maakt.
Een groep kan bij Stemra in één keer toestemming verkrijgen voor het elektronisch openbaar maken van muziek. Dat geldt dan voor muziek op een website en voor het verzenden van muziekbestanden via mp3, of via een muzieknotatieprogramma (NoteWorthy, Sibelius, e.d.) van repetitiemateriaal. Je kunt op de website van Buma/Stemra een downloadlicentie vinden. Het tarief bedraagt € 130,00 excl. BTW.
Wil je als groep een CD uitbrengen, dan is daarvoor ook een aparte licentie bij Stemra aan te vragen. Stemra noemt dat een ‘productie in eigen beheer’. Reken ruwweg op € 1,00 Stemra-afdracht per CD bij een verkoopprijs van € 10,00.
Nadere informatie over de tarieven en procedures is te vinden op de website van Buma/Stemra.
Plaatsen van muziek op YouTube (en andere portals)
Wat ook kan (en goedkoper is voor een groep) is om beeld- en geluidsfragmenten niet op de eigen website te plaatsen, maar daarop alleen een link te vermelden naar een ander legaal portal dat zelf reeds de benodigde toestemmingen heeft verkregen voor het ter beschikking stellen van muziek. Voorbeelden daarvan zijn Facebook, YouTube, Soundcloud en iCloud. Dan is het niet nodig om een licentie bij Stemra aan te vragen.
Dit geldt niet voor kanalen als Spotify, Vimeo en ReverbNation. Deze portals geven aan dat de uploader zelf verantwoordelijk is voor het regelen van de rechten van de geuploade muziek.
FEMU: additioneel kopiëren van bladmuziek, digitaal gebruik en publicatie van songteksten
Wil een groep fotokopieën maken van legaal aangeschafte bladmuziek, of bladmuziek en songteksten in digitale vorm gebruiken, dan kan die groep daarvoor een licentie afsluiten bij FEMU.
Met deze licentie kan een koor:
een additionele fotokopie maken van de bladmuziek of songtekst voor een enkel lid;
beschadigde of zoekgeraakte bladmuziek vervangen;
de originele bladmuziek vergroten of verkleinen;
van een tablet spelen/zingen;
de bladmuziek digitaal beheren;
songteksten in programmaboekjes opnemen of op een scherm tonen.
2019: FEMU-licentie met korting via BALK
BALK is voor het jaar 2019 met FEMU een speciaal tarief overeengekomen van €1,57 per lid per jaar, incl. btw, voor additioneel kopiëren. Wil je dit via BALK regelen, neem dan contact op met het BALK-bureau. Let wel: dit tarief geldt alleen voor additioneel kopiëren, en niet voor het gebruik van tablets, vertonen van songteksten op schermen, het afdrukken van songteksten in programmaboekjes of digitaal beheer. Wil je ook die onderdelen regelen, dan kun je rechtstreeks bij FEMU een licentie sluiten. Ga daarvoor naar: https://femu.nl/licenties/additioneel-kopieren-bladmuziek
2020: FEMU-licentie rechtstreeks afsluiten via FEMU
BALK heeft voor het jaar 2020 geen afspraak kunnen maken met FEMU voor een collectieve licentie met korting voor BALK-leden. Dat betekent dat koren deze licentie voor 2020 zelf af moeten sluiten bij FEMU. Het tarief daarvoor is € 3,23 per koorlid/jaar ex btw. Dat is een hogere premie dan in 2019, maar is wel inclusief het digitale pakket en de publicatie van songteksten.
Advies BALK
BALK adviseert elk koor goed na te gaan of een FEMU-licentie nodig is. Dat is alleen het geval als een groep incidenteel een vervangende kopie maakt van bladmuziek, de bladmuziek van een tablet wil lezen, bladmuziek digitaal wil beheren en/of songteksten wil publiceren. Doet een koor dat niet dan is een FEMU-licentie niet vereist. Ook als een koor bladmuziek digitaal heeft gekocht, is dat inclusief digitaal gebruik en is voor dat onderdeel geen FEMU-licentie nodig.
Let op: de FEMU-licentie is niet verplicht en uitsluitend afhankelijk van hoe een individueel koor handelt. Dat is anders dan de wettelijk verplichte Buma-licentie. Voor alle koren die lid zijn van BALK is de premie voor de Buma-licentie in de BALK-contributie opgenomen, en dus geregeld.
Auteurswet en arrangeren
Iedereen die een auteursrechtelijk beschermd muziekstuk wil arrangeren, heeft daarvoor toestemming (autorisatie) nodig van de rechthebbende (componist/tekstschrijver of uitgever). De titelcatalogus van BumaStemra biedt een overzicht van de aldaar geregistreerde werken en de rechthebbenden daarvan. Zie http://www.bumastemra.nl/over-bumastemra/titelcatalogus
– Toestemming
Een groep kan aan de rechthebbende vragen om toestemming om een muziekstuk in een eigen arrangement uit te voeren. Normaal kan dit voor een bedrag rond € 50,00. Vaak is dat verbonden aan nadere voorwaarden, bijvoorbeeld dat het koorarrangement alleen kan worden gebruikt voor repetities en uitvoeringen van de eigen groep. Het betekent nog steeds dat de groep voor elk lid ook de originele bladmuziek dient aan te schaffen. De arrangeur mag niet zijn/haar naam op het arrangement zetten.
– Autorisatie
Op eigen naam uitgeven van een arrangement door een arrangeur mag alleen met ‘autorisatie’ van de rechthebbende. Dan is het arrangement legaal en mag de arrangeur het verkopen. In de catalogus van Buma/Stemra staan 2 miljoen muziekstukken vermeld met de naam van de rechthebbende(n). De arrangeur wendt zich tot de betrokken rechthebbende (of diens uitgever) om autorisatie te verkrijgen. Organisaties als Chorusonline.nl en Zoecmusic.nl kun je vragen de autorisatie te regelen; je ontvangt de auteursrechtelijke inkomsten dan via hen.
– Niet uitgegeven muziekwerken
Als een muziekstuk niet is uitgegeven, mag het niet worden bewerkt! Door het stuk niet uit te geven maakt de rechthebbende duidelijk dat hij het alleenrecht wil uitoefenen.
Veel gestelde vragen over auteursrechtelijke vergoedingen
Is Buma-afdracht verschuldigd voor het gebruik van orkestbanden?
Indien de orkestbanden door een groep zelf legaal zijn gekocht, mogen deze gebruikt worden voor eigen repetities en uitvoeringen. Er is geen aanvullende afdracht aan Buma/Stemra verschuldigd.
Moet ik betalen voor geleend werk uit een muziekbibliotheek?
Een uitlener die auteursrechtelijk beschermd werk uitleent, moet hiervan zelf een correcte opgave doen aan de Stichting Leenrecht, en de daarover vastgestelde vergoeding betalen. Een groep die in een bibliotheek een auteursrechtelijk beschermt werk raadpleegt of leent, hoeft daar zelf geen betalingen over te doen. Uiteraard is wel een licentie vereist als men er fotokopieën van maakt. Zie onder het kopje ‘FEMU: additioneel kopiëren van bladmuziek’.
Mag een groep originele bladmuziek verkopen aan een andere groep?
Een groep mag originele bladmuziek alleen doorverkopen als de groep daar expliciet toestemming voor heeft verkregen van de rechthebbende/uitgeverij. Wel mag de groep het aan een andere groep in bruikleen geven of schenken.
Datum update: november 2019
 
error: Copyright 2019